Năm 2003 vợ chồng tôi kết hôn và có với nhau 2 đứa con. Do mâu thuẫn, chúng tôi quyết định ly hôn. Trước kia tôi sống chung với gia đình vợ, sau khi ly hôn phải thuê nhà, hơn nữa do con còn nhỏ nên tòa xử tôi không đảm bảo quyền nuôi con, giao 2 con cho vợ nuôi và hàng tháng tôi có trách nhiệm chu cấp.

Từ lúc ly dị cho đến đầu tháng 3/2011, tôi vẫn thường xuyên đến nhà vợ cũ để thăm con, nhưng tôi không bao giờ được phép đưa con ra ngoài đi chơi hoặc mua sắm cho chúng nó dù tôi có đề nghị gia đình vợ. Sau đó, tôi xin chuyển công tác vào TP HCM, nhưng mỗi lần về thăm con đều gặp sự phản đối của gia đình vợ cũ. Cô ấy đưa một đứa con đi nước ngoài làm ăn sinh sống mà không nói với tôi.

Xin tư vấn giúp việc thăm con và xin phép gia đình vợ đưa con đi chơi có được không? Gia đình vợ có quyền ngăn cản không? Hàng năm vào mùa hè các con tôi được nghỉ học tôi muốn đưa con vào thăm ông bà nội có được không?

Còn việc vợ tôi đưa con đi nước ngoài làm việc và sinh sống có phải thông qua tôi hay có quyền quyết định mà không cần hỏi ý kiến tôi?

Giờ tôi đã ổn định cuộc sống nên muốn xin lại một đứa nuôi có được không (hiện giờ con gái tôi sống với ông bà ngoại, mẹ cháu đang ở nước ngoài)?

Mạnh Hùng

Trả lời:

Tại Điều 92, Luật Hôn nhân và Gia đình (LHNGĐ) quy định nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên sau khi cha mẹ ly hôn. Còn Điều 94, LHNGĐ quy định sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con; không ai được cản trở người đó thực hiện quyền này.

Trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Theo quy định này, anh có quyền được thăm nom con sau khi ly hôn. Vợ cũ và gia đình vợ cũ của anh không có quyền cản trở anh thăm nom con trừ trường hợp có quyết định của tòa án hạn chế quyền thăm nom con đối với anh.

Hiện nay, pháp luật chưa có quy định cụ thể về việc thăm nom, đưa con đi du lịch sau khi ly hôn. Do đó, việc anh muốn đưa các con đi chơi, về thăm ông bà nội vào kỳ nghỉ hè cần phải được sự đồng ý của vợ cũ. Nếu những điều này được anh và vợ cũ thỏa thuận từ trước, vợ anh phải chấp nhận thực hiện theo đúng thỏa thuận.

Trường hợp vợ cũ của anh cố tình cản trở anh thăm nom, chăm sóc các con, anh có quyền đề nghị chủ tịch UBND cấp xã nơi vợ cũ của anh cư trú xử phạt hành chính hành vi ngăn cản quyền thăm nom giữa anh và các con với hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Thắc mắc về việc vợ cũ đưa con đi nước ngoài sinh sống có cần được sự đồng ý của anh hay không, tại Điều 92, Luật LHNGĐ quy định việc nuôi con, chăm sóc, giáo dục con được căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Vì vậy, việc đưa trẻ em ra nước ngoài để có điều kiện tốt hơn về giáo dục, y tế là một việc làm phù hợp pháp luật (trừ khi đưa trẻ em đến những quốc gia có chiến tranh, dịch bệnh, quốc gia chậm phát triển…).

Hơn nữa, pháp luật Việt Nam quy định việc xuất cảnh của trẻ em dưới 14 tuổi chỉ cần có giấy tờ xác nhận có sự đồng ý của bố hoặc mẹ hoặc người đỡ đầu hợp pháp. Do đó, trong trường hợp này, vợ anh (mẹ, đồng thời là người giám hộ của con anh) hoàn toàn có quyền đưa con ra nước ngoài mà không cần có sự đồng ý của anh.

Về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn được quy định tại Điều 93 Luật hôn nhân và gia đình như sau: "Vì lợi ích của con, theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên, tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn được thực hiện trong trường hợp người trực tiếp nuôi con không bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con và phải tính đến nguyện vọng của con, nếu con từ đủ 9 tuổi trở lên".

Căn cứ theo quy định này, anh có thể trao đổi việc thay đổi nuôi, giữ con với vợ cũ. Trường hợp hai bên không thỏa thuận được, anh có quyền làm đơn đề nghị TAND cấp huyện (quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh) xem xét, giải quyết. Nếu thấy việc ở với bố sẽ đảm bảo quyền lợi về mọi mặt cho đứa trẻ, tòa án sẽ quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con (giao con cho anh) theo quy định của pháp luật.